ประชาธิปไตยในตึกโดม

ประชาธิปไตยอยู่ที่ไหน ?

…บนพานทองอนุสาวรีย์ประชาธิปไตย…ในหีบบัตรเลือกตั้ง …หรือปะปนอยู่ในกลุ่มคนบนสะพานมัฆวานที่ย้ายไปปักหลักหน้าทำเนียบ…

ความเคลื่อนไหวทางการเมืองที่คุกรุ่นรุนแรงในช่วงนี้ พลอยทำให้นึกถึงประวัติศาสตร์การเมืองในอดีต 7หนึ่งในสามัญชนที่มีส่วนสำคัญต่อการเปลี่ยนแปลงมีชื่อของ “นายปรีดี พนมยงค์” บิดาแห่งมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ รวมอยู่ในอันดับต้นๆ จังหวะปะเหมาะพอดีกับที่ “นิทรรศการถาวรอนุสรณสถานปรีดีพนมยงค์” ลุกใหม่ภายใต้งบฯ 3 ล้านบาท เพิ่งเสร็จใสใหม่ซิงงานนี้เลยเปลี่ยนแนวจากที่เคยตามล่าหาประชาธิปไตย

บนถนนราชดำเนิน มาลองหาความหมายของประชาธิปไตยในตึกโดมแห่งนี้ดู

พรมแดงทอดตัวสู่ชั้น 2 ของตึกอธิการ (แต่แน่นอนว่าประชาธิปไตยไม่ได้ปูด้วยพรมแดง) เข้าโซนแรกเป็นโถงโล่ง มีรูปปั้นพ่อปรีดียืนถือตำราคอยต้อนรับตั้งแต่โถงด้านหน้า ด้านหลังรูปปั้นมีประติมากรรมแสดงหลักการสำคัญ 5 ประการ ของแนวคิด “สังคมนิยมวิทยาศาสตร์ประชาธิปไตย” อันได้แก่ เอกราช อธิปไตย สันติภาพ ความเป็นกลาง ความไพบูลย์ และประชาธิปไตย

ความกิ๊บเก๋อยู่ตรงการตีความเจ้าประติมากรรมทั้ง 5 ถ้าสังเกตให้ดีเหมือนขึ้นโครงงานก่อสร้างที่ยังไม่เสร็จ เปรียบเสมือนว่าหลักการทั้ง 5 ยังไม่บรรลุเป้าหมาย

เดินวนซ้ายหลุดเข้าโซนต่อมา ใช้เส้นลำดับเวลาเล่าเรื่องราวเกี่ยวกับชีวิตช่วงต้นและการหล่อหลอมทางสังคม ตั้งแต่เด็ก จนโต จากลูกชาวนาสู่บทบาทนักเรียนกฎหมาย เดินทางไปศึกษาต่อที่ฝรั่งเศส กระทั่งกลับมาเป็นนักกฎหมายและสร้างครอบครัว ชีวิตช่วงนี้ดำเนินไปภายใต้บริบททางสังคม เศรษฐกิจ การเมืองของไทยและต่างประเทศ ที่เปิดกว้างและสุกงอมพร้อมรับความเปลี่ยนแปลง

บริเวณนี้คุมโทนด้วยสีดำ-แดง (พื้นดำเล่าบริบทสังคม

พื้นแดงเล่าประวัติชีวิต) แล้วอย่ามัวแต่มองตัวหนังสือจนเพลินล่ะ เพราะพื้นทางเดินกำลังไต่ระดับขึ้น เป็นสัญลักษณ์สื่อถึงจังหวะชีวิตที่มีขึ้นมีลง

โซนที่สามเข้าสู่เหตุการณ์ช่วงก่อตั้ง “คณะราษฎร” โดดเด่นด้วยภาพพระที่นั่งอนันตสมาคม อย่าลืมแอบดูผ่านช่องแอบมอง ด้านหลังพระที่นั่งมีแผนการเปลี่ยนแปลงการปกครองซ่อนอยู่ข้างหลัง ใกล้ๆ กันเป็นพื้นบริเวณที่ครอบด้วยกระจกใสมองเห็น “หมุดประชาธิปไตย” จารึกอยู่ เดินต่อมา ต้องเงยหน้ามองกำแพงมีโปรเจ็กเตอร์ฉายภาพรวมของเหตุการณ์วันอภิวัตน์ 24 มิ.ย.2475

ต่อจากนั้นเป็น “โซนมรสุมทางการเมือง” คุมโทนด้วย สีแดงจัด สื่อถึงความรู้สึกที่ถูกใส่ร้ายป้ายสี ทั้งถูกกล่าวหาว่าเป็นคอมมิวนิสต์ ตลอดจนถูกศัตรูทางการเมืองโจมตีว่าเป็นผู้อยู่เบื้องหลังกรณีรัชกาลที่ 8 สวรรคต กระทั่งถึงจุดแตกหักเมื่อเกิดรัฐประหาร 2490 และกบฏวังหลวง 2492 ทำให้ต้องลี้ภัยออกนอกประเทศอย่างไม่มีวันได้กลับ

หลังสัมผัสอารมณ์อึดอัดเหมือนถูกบีบรัดก็จะมาถึงช่วง ผ่อนคลาย เป็นช่องแสงริมหน้าต่าง ตรงจุดนี้จัดแสดงจดหมายฉบับน้อยที่เขียนระบายถึงท่านผู้หญิงพูนศุข

“ชีวิตช่วงปลาย : ผู้ลี้ภัยกับการตกผลึกทางความคิด” คือ โซนถัดมา เล่าชีวิตของท่านปรีดีขณะเป็นผู้ลี้ภัยในต่างแดน ซึ่งแม้จะเป็นช่วงเวลาที่ยากลำบาก ต้องพลัดพรากจากบ้านเกิด แต่ท่านก็ได้ใช้เวลาช่วงนี้ตรึกตรอง ศึกษาค้นคว้า กระทั่งความคิดตกผลึก และกลายมาเป็นแนวคิดทางการเมืองที่เรียกว่า “สังคมนิยมวิทยาศาสตร์ประชาธิปไตย” พร้อมกันนี้ยังนำเสนอชีวิตช่วงปลายและการอสัญกรรมผ่านการบอกเล่าของท่าน ผู้หญิงพูนศุข (ก่อนถึงแก่อนิจกรรมเพียงไม่นาน)

โซนสุดท้าย “กอบกู้เกียรติยศ คนดีที่เมืองไทยไม่ต้องการ” แสดงผลงานเพื่อกอบกู้เกียรติยศทั้งจากลูกศิษย์และมิตรทางความคิด มีจัดแสดงเครื่องราชอิสริยาภรณ์ โดยไฮไลต์อยู่ตรงภาพแปลอักษรที่ใช้กราฟิกทำเป็นรูปท่านปรีดี เสมือนเป็นการเปิดตัวสู่การยอมรับของสังคมอีกครั้ง

จุดจบของการจัดแสดงกลับมาบรรจบกับจุดเริ่มต้น และทางออกก็เป็นทางเดียวกับทางเข้า (หรือว่าจะสื่อถึงคือวังวน ของการเมือง ?)

…ไม่เพียงได้เรียนรู้อัตชีวประวัติของสามัญชนผู้ยิ่งใหญ่ แต่ยังได้ฝึกลับสมองอยู่เป็นระยะๆ จากการที่ต้องตีความวิธีการ จัดแสดง เช่นเดียวกับประชาธิปไตยในมุมของใครก็ขึ้นอยู่กับการตีความของคนนั้น แต่ก็นั่นแหละ “ประชาธิปไตย” ไม่ว่าจะอยู่ที่ไหน ก็ขออย่าให้มีจริงเพียงแต่ในตำราเลย !

“ไม่มีการอภิวัตน์ใดที่จะเปลี่ยนความสัมพันธ์การผลิตได้ในทันใดทุกอย่าง แม้การอภิวัตน์นั้นจะได้รับการยกย่องว่าก้าวหน้าที่สุด แต่ก็ต้องใช้เวลาเปลี่ยนแปลง”

-ปรีดี พนมยงค์-

การเดินทาง : ถ้านำรถยนต์มาเองในวันธรรมดามหาวิทยาลัยไม่อนุญาตให้จอด สามารถจอดรถฟรีที่สนามหลวง หรือใกล้หน่อยแต่เสียค่าจอดชั่วโมงละ 10 บาท ที่วัดมหาธาตุฯด้านท่าพระจันทร์ ส่วนทางเรือ สามารถขึ้นเรือด่วนเจ้าพระยามาลงท่าวังหลัง แล้วนั่งเรือข้ามฟาก (3.50 บาท) มายังท่าพระจันทร์ได้

ห้องอนุสรณสถานปรีดี พนมยงค์ อยู่บนชั้น 2 ของตึกโดม หรือตึกอธิการ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ท่าพระจันทร์ เปิดให้เข้าชมฟรีทุกวันจันทร์-ศุกร์ ตั้งแต่เวลา 10.00-15.30 น. ติดต่อสอบถาม โทร.0-2613-3840

คอลัมน์ DESTINATION
โดย เกด-ริน เรื่อง/ภาพ

Share on Facebook

Free Download 50000+ Freeware Shareware NOW.