จิตดี-ชีวิตดี

1. มองคนในด้านดี :

“เขาจะมีชั่วบ้างช่างหัวเขา

จงเลือกเอาส่วนดีเขามีอยู่

เป็นประโยชน์โลกบ้างยังน่าดู

ส่วนที่ชั่วอย่าไปรู้ของเขาเลย”

ทำให้สบายใจ มีความคิดสร้างสรรค์ เป็นมิตรกับคนได้ง่าย เกิดความรู้สึกเป็นไมตรี และช่วยส่งเสริมตัวเราเองให้นำเอาสิ่งดีๆ เหล่านั้นมาพัฒนาคนเอง (สังเกตส่วนดีของผู้อื่น แล้วเอามาเป็นครูสอนตัวเอง)

2.สติ ปัญญา สัมปชัญญะ สมาธิ เป็นธรรมะ 4 ข้อ ที่ท่านพุทธทาสสอนให้มีอยู่ในใจในตัวเสมอ เพื่อเอาชนะทุกข์ ทุกข์คือ สิ่งที่ทนได้ยาก ทุกข์คือ ปัญญา ทุกข์คือ อุปสรรค ถ้าใช้ธรรมะ 4 ข้อนี้ก็จะเอาชนะได้เสมอ นอกจากนี้แล้วยังใช้ธรรมะ 4 ข้อนี้ ในการสร้างและพัฒนาตนเอง ช่วยทำให้การดำรงชีวิตในแต่ละวันเป็นไปอย่างราบรื่น และวางรากฐานให้กับวันใหม่ในอนาคต กล่าวคือ เราต้องมีสติอยู่เสมอ ระลึกได้ตลอดเวลา เช่น ระลึกได้เสมอว่า เราคือใคร ทำหน้าที่อะไร สถานภาพเป็นเช่นไร ต้องรับผิดชอบอะไร

มีสติอย่างนี้ก็จะไม่หลุด เมื่อมีอะไรมากระทบก็จะมีสติคอยกำกับ และสติก็จะวิ่งไปเอาปัญญามาส่องดู สำรวจดูเรื่องราวเหล่านั้นให้เข้มขึ้นก็เติมสัมปชัญญะเข้าไป (ท่านพุทธทาสอธิบายว่า ปัญญาเมื่ออยู่ในคลังสมองของเราเรียกว่า ปัญญา แต่พอหยิบมาใช้เฉพาะหน้าให้ตรงกับเรื่องราวแล้ว เรียกว่า สัมปชัญญะ, ปัญญาแปลว่า รู้ทั่ว สัมปชัญญะ แปลว่า รู้ทั่วพร้อม) ในชีวิตประจำวันของตัวเองมักจะเอา 2 คำนี้รวมกันไว้ในใจ และเรียกรวมกันไปเลยว่า ปัญญา จะได้ง่ายๆ แก่ตัวเอง เมื่อจะขบคิดอะไรให้มากขึ้นก็เติมสมาธิเข้าไป ปัญญา สัมปชัญญะ (หรือที่ตัวเองเรียกรวมๆ ว่า ปัญญา) นั้น ท่านเปรียบเสมือนความคมของมีด สมาธิ เปรียบเหมือนน้ำหนักกด เมื่อมีสองอย่างนี้ เราก็ตัดผ่านอุปสรรคไปได้ คือ มีทั้งความคมและแรงกด

3.การปฏิบัติหน้าที่ก็คือ การปฏิบัติธรรม เราทุกคนมีหน้าที่หลายด้าน ธรรม คือ สิ่งที่ถูก สิ่งที่ชอบ สิ่งที่ควร ถ้าเราทราบถึงหน้าที่ของเราในทุกมิติ เช่น หน้าที่ในบริษัท ในองค์กร ในสังคม (เป็นเพื่อน, เป็นศิษย์เก่า…) ในครอบครัว (เป็นพ่อ, เป็นแม่, เป็นลูก, เป็นสามี, เป็นภรรยา….) ในประเทศ (เป็นพลเมือง, เป็นประชาชน, เป็นข้าราชการ, ….) เราก็ควรจะต้องปฏิบัติหน้าที่ให้ถูกต้อง ครบถ้วน และบอกตัวเองได้ว่าเรากำลังปฏิบัติธรรม ก็จะทำให้มีศรัทธา และพลังที่จะกระทำต่อไปให้ตลอดรอดฝั่ง

4.สพเพ ธมมา นวล อภินิเวสายะ : สิ่งทั้งหลายไม่ควรยึดมั่น ถือมั่น

ตถตา: มันเป็นเช่นนี้เอง

ในการดำรงชีวิต ถึงแม้เราจะทำตัวให้ครบทุกองค์ประกอบแล้ว แต่ก็มีสิ่งที่เราไม่ชอบเกิดขึ้นได้ เพราะสิ่ง ทั้งหลายย่อมเกิดจากเหตุและปัจจัยของมัน ไม่ได้เกิดขึ้นตามใจเรา ตัวเราเป็นเพียงปัจจัยๆ หนึ่งเท่านั้น ดังนั้น เพื่อไม่ให้ใจเป็นทุกข์ ตัวเราไม่เป็นทุกข์ ก็ต้องมองให้เห็นถึงธรรมชาติของสิ่งนี้ และอย่าไปยึดมั่นถือมั่นกับมัน เมื่อปลดความยึดมั่นถือมั่นลงได้ ความเป็นตัวเรา ของเรา ก็จะลดลง ความทุกข์ก็ลดลง หากเราไปยึดมั่น ถือมั่นกับมัน เราก็จะต้องทุกข์ จริงๆ แล้ว สุข หรือทุกข์ ส่วนสำคัญนั้นมาจากใจเป็นสำคัญ