ฉลาดไม่ต้องโกงก็ได้

ผู้บริหารระดับสูงก็อยู่ส่วนของพวกเขา แต่ละคนก็มีเรื่องราวให้เมาท์กันสนุกปาก โดยเฉพาะคนที่ใหญ่สุด กิตติศัพท์ในเรื่องอารมณ์กราดเกรียวฉุนเฉียว เป็นที่หวาดกลัวของทุกคน บางคนอยู่มานานบอกว่าเท่าที่จำได้ คนคนนี้ไม่เคยเอ่ยปากชมลูกน้องคนไหน มีแต่จะด่าน้อยด่ามากแค่นั้น ตกเย็นต้องกินเหล้า

มีคนบอกว่าจะมีลูกน้องเก่าแก่ไม่กี่คนเท่านั้นที่เข้าหน้ากับนายคนนี้ได้ แม้แต่หัวหน้าโดยตรงของคนที่เล่านั้นก็กลัวหัวหดแทบไม่กล้าเข้าหา มีเรื่องมีปัญหาอะไรก็ไม่ค่อยจะกล้าตัดสินใจ เพราะความคิดไม่เคยตรงกับความคิดนายเลย เคยตัดสินใจเองแล้วก็หน้าแตกมาเป็นเสี่ยงๆ นายด่าจนแทบเสียผู้เสียคน และให้ยกเลิกสิ่งที่ตัดสินใจทำไปแล้วโดยไม่สนใจว่าจะมีผลกระทบอะไรบ้าง

เห็นๆ อยู่ว่าหลายคนที่นี่โกงบริษัท โกงลูกค้า และคอร์รัปชั่นกันในหลายๆ เรื่อง แต่ก็ไม่เห็นใครทำอะไร จัดการอะไร มีทั้งต่างคนต่างทำ และทำกันเป็นขบวนการ มีคนอดรนทนไม่ได้แต่ก็สนิทกันจนพอจะถามไถ่ตรงไปตรงมาว่า ไม่กลัวบริษัทจับได้หรือ คำตอบที่ได้มีทั้งน่าแปลกใจ และไม่น่าแปลกใจ ที่ไม่น่าแปลกใจก็คือ ในเมื่อคนอื่นเขายังทำกันได้ ทำไมเราจะทำมั่งไม่ได้ เงินเดือนก็น้อย อยู่มาก็หลายปีเงินเดือนก็ไม่ขยับไปไหนเท่าไร ขึ้นปีละไม่กี่ร้อย มันจะพอยาไส้ที่ไหน

ที่แปลกใจที่สุดคือ ได้ยินว่าใครที่โกงไม่เป็น ในสายตานายคือคนที่ซื่อและโง่ เพราะคนที่โกงเป็นนั้นคือคนที่มีสมอง มีความฉลาด บริษัทมีคนที่ฉลาดๆ ถึงจะดี และคนฉลาดก็จะโกงเป็นธรรมดา

ถามจริงๆ ว่านี่คือการคาดคะเนความคิดของนาย หรือได้ยินจากปากนายจริงๆ ว่าเขาพูดแบบนี้ได้ยินมากับหู แถมยังเถียงเขาไปด้วยว่า ฉลาดแต่ไม่โกงก็มีนะ เขาส่ายหน้าแล้วบอกว่า ไหนชี้หน้ามาให้ดูสักคนซิ แล้วสำทับมาด้วย มันโกงมันกินทั้งนั้นแหละ แค่ว่าน้อยหรือมาก ไม่มีใครจะซื่อตรงแล้วฉลาดหรอก ช่างเป็นแนวคิดที่แปลกเอามากๆ ดูเหมือนจะมองโลกมองคนในแง่ค่อนข้างร้าย

แล้วไม่คิดว่าในเมื่อลูกน้องพากันโกง บริษัทไม่เจ๊งในที่สุดหรือ

คำตอบที่ได้คือ มันไม่เจ๊งหรอกเพราะเราโกงลูกค้าไม่ใช่โกงบริษัทโดยตรง บริษัทไม่เสียอะไร มีแต่ได้ คือยังไงๆ บริษัทก็ได้ส่วนหนึ่งจากการโกงอยู่ดี แล้วลูกค้ายอมให้โกงหรือ เขาไม่รู้บ้างหรือว่าถูกโกง

ถ้าใครโกงให้เขาจับได้ว่าโกง แปลว่าโง่แต่อวดทำฉลาด มันต้องทำให้ลูกค้าไม่คิดว่าเราโกง มันถึงจะฉลาดจริง ดังนั้นเราจะไม่ปล่อยให้ไอ้พวกโง่แต่อวดฉลาดนี่มันมีบทบาทหรอก ลูกค้าได้รับความพอใจไปก็จบ ไม่มีใครเขาบ่นอะไร อย่างมากก็ว่าแพง มันก็เท่านั้น แล้วเขาก็มาใหม่อีก

มีคนเสริมขึ้นมาว่า ที่เงินเดือนขึ้นแต่ละปีนิดๆ หน่อยๆ เหมือนแค่พอเป็นพิธีว่าบริษัทนี้ก็มีการขึ้นเงินเดือน ได้ยินเขาพูดกันว่านายเปรยออกมาแบบ ก็พวกนี้มันหาเงินพิเศษกันได้อยู่แล้ว จะเพิ่มเท่าไรมันก็ไม่รู้สึกอะไรกันหรอก ขนาดระดับพนักงานยังทำกันอย่างนี้ แล้วระดับบนๆ จะขนาดไหนวะเนี่ย

โอ้ย…มันก็ทั้งนั้นแหละ หยั่งไอ้ฝ่ายขายยิ่งมีหลายซับหลายซ้อน ของมีมันบอกไม่มี ถ้าเห็นลูกค้าอยากได้มาก มันก็จะบอกว่าอาจจะพยายามหาให้ได้ แต่ต้องมีค่าใช้จ่าย แค่นี้ก็ได้แล้วจากลูกค้า แถมเอาบุญคุณด้วย พอขายได้มันได้คอมมิสชั่นอีก ยิ่งลูกค้าอยากได้ไอ้นั่นไอ้นี่เป็นพิเศษ ที่บริษัทไม่มี มันก็ติดต่อแนะนำให้ที่อื่น ได้หัวคิวได้ค่านายหน้าอีก

หยั่งงี้เดาได้เลยว่า บริษัทก็คงไม่ว่าอะไรพวกฝ่ายขายนี่ใช่ไหม ด้วยเหตุผลที่ว่าก็บริษัทไม่ได้เสียอะไรเลย ของขายได้ตามราคาซึ่งก็มีกำไรอยู่แล้ว ลูกน้องก็ไม่ได้โกงบริษัทตรงไหน เพราะความฉลาดของมันเองจึงหารายได้ขึ้นมาจากการทำงานของมันเอง

ถูกต้อง เริ่มเข้าใจวัฒนธรรมของที่นี่แล้ว เมื่อกี้พูดถึงฝ่ายขาย ฝ่ายอื่นๆ มันก็กินกันแบบตามน้ำธรรมดาๆ หยั่งจัดซื้อมันเล่นเฉพาะเงินใต้โต๊ะจากซัพพลายเออร์ก็อิ่มแล้ว แถมเป็นคนเก่าคนแก่ใครจะไปแตะต้อง

ไอ้ที่แสบที่สุดก็คือ ด้านบัญชีการเงิน โดยเฉพาะตัวใหญ่ คนนี้ฟาดผู้จัดการฝ่ายบัญชี เอาเป็นเมียน้อย ในขณะที่ตัวเองคุมการเงิน ทั้งเงินทั้งตัวเลขอยู่ในกำมือ รวยเละไม่รู้เรื่อง ทั้งบ้านเล็กบ้านใหญ่ ลำพังเงินเดือนมันจะเท่าไรกันว่ะ ใครจะมาเก็บเงินจากบริษัทก็จะต้องมีการดึงการหน่วง ไม่มีหรอกที่จะจ่ายกันง่ายๆ ต้องมีการเจรจาต๊ะอ้วยกันก่อน เรื่องค่าน้ำร้อนน้ำชา เงินถึงจะคลอดได้ตามกำหนด

ฝ่ายดูแลประสานงานกับตัวแทนขาย นี่ก็ไม่เบา ที่ว่าไม่เบาเพราะนานๆ จึงจะได้ที ทีหนึ่งจึงต้องเป็นกอบเป็นกำ ใครอยากเป็นตัวแทนก็จะต้องมีค่านำเสนอเพื่อให้ นายใหญ่อนุมัติ ตัวแทนที่มีอยู่แล้วก็ต้องเอาอกเอาใจสุดๆ ไม่งั้นอาจไม่ได้สินค้าไปขายมากเท่าที่ต้องการ เวลาออกไปเยี่ยมเยียนกันที่ต้องให้การต้อนรับกันชนิดห้าดาว เลี้ยงดู ปูเสื่อให้ถึงอกถึงใจ

ไม่มีบ้างหรือที่ไม่โกงไม่กิน ทำงานไปรับเงินเดือนอย่างเดียวในบริษัทนี้ ก็มี พวกประเภทอยู่กับโต๊ะอยู่กับเอกสาร ไม่มีหน้าที่ต้องติดต่อกับคนภายนอก หยั่งพวกแอดมิน พวกบุคคล พวกพนักงานออฟฟิศอะไรแบบนี้ นอกนั้นมันก็มีอย่างที่นายว่าแหละ คือมากหรือน้อย

ถามมากมายเหลือเกิน บริษัทมันไม่เจ๊งหรอกน่า สินค้าที่ขายนี่มันกำไรเยอะ แล้วที่ว่าโกงกินเนี่ย ไม่ได้เอาจากบริษัท แต่เอาจากข้างนอกทั้งนั้น ใช้แค่ตำแหน่งหน้าที่เอง บริษัทไม่มีผลกระทบอะไรกับบริษัท ไม่กระเทือนอะไรเลย

บริษัทนี้อยู่มาตั้งกี่สิบปีแล้ว ตั้งแต่รุ่นพ่อยันรุ่นลูก มันก็ดีขึ้นเรื่อยๆ ไม่ใช่หรือ นั่นแสดงว่าปรัชญาแนวคิดของนายไม่ผิดหรอก คนฉลาดไม่โกง ไม่มีหรอก แล้วคนฉลาดเท่านั้นถึงจะอยู่ที่นี่ได้นาน หรือแปลว่าพวกที่อยู่ได้ไม่นานก็คือพวกซื่อๆ โง่ๆ ทั้งนั้น

ไม่เห็นด้วยว่ะ มันขัดกับหลักความเป็นจริง ข้อแรกเรื่องคนฉลาดจะต้องโกงเสมอไปนั้นไม่จริง คนฉลาดแต่เป็นคนดี มีความซื่อสัตย์สุจริตมีถมไป ไอ้พวกฉลาดที่ว่านะมันเรียกว่าฉลาดแกมโกง

คนฉลาดแกมโกง ถ้าปล่อยมีมากๆ ในทุกระดับชั้น มันจะทำให้กิจการเจริญได้ยังไง เพราะยังไงมันก็จะคิดถึงผลประโยชน์ของมันมากกว่าขององค์กร อีกประการลูกค้าไม่ได้กินแกลบนะ มันอาจจะโกงได้เป็นบางคน แต่ไม่ใช่ทั้งหมดแน่ ที่เจอๆ มาอาจโชคดี บางคนที่รู้ทันเขาอาจไม่มาอีก คนรู้ไม่ทันก็คงฉลาดน้อยกว่าไอ้พวกนี้ เลยปล่อยให้ไอ้พวกนี้โกงเอาได้แบบเนียนๆ

เอาเหอะมาคอยดูกันไปก็แล้วกันว่า ใครคิดผิดใครคิดถูก

แล้วผลมันก็ออกมาในช่วงวิกฤตเศรษฐกิจ ว่าบริษัทนั้นถูกฟ้องล้มละลาย แต่ยังให้ดำเนินการต่อไปภายใต้แผนฟื้นฟูกิจการ

โดยให้เจ้าหนี้ของบริษัท ซึ่งก็เป็นบรรดาแบงก์นั่นแหละเข้ามาควบคุมดูแลด้านการเงินทั้งหมด หรือหมายความว่าบริษัททำธุรกิจต่อไป เจ้าของบริษัทเปลี่ยนมือมาเป็นของบรรดาเจ้าหนี้ เจ้าของเดิม หรือนายเจ้าของปรัชญาคนฉลาดมันต้องโกงทั้งนั้น ก็เป็นลูกจ้างอดีตบริษัทของตัวเอง รับจ้างบริหารหาเงินมาใช้หนี้จนกว่าจะใช้หนี้หมด และเจ้าหนี้ก็ยินดีจะให้ซื้อหุ้นคืนไป

พวกลูกน้องที่ฉลาดๆ ตกงานกันเป็น ระนาว ไม่รู้ตอนนี้ไปฉลาดแล้วต้องโกงใครบ้างก็ไม่รู้

คอลัมน์ โรคแห่งการบริหาร
โดย สุจินต์ จันทร์นวล