|
กระบวนการจัดการความรู้ (Knowledge Management) |
|
|
|
|
พฤหัสบดี, 10 เมษายน 2008 |
|
กระบวนการจัดการความรู้ (knowledge management) คือการรวบรวมองค์ความรู้ที่กระจัดกระจายอยู่ในหน่วยงาน เอกสาร หรือตัวบุคคล มาจัดการให้เป็นระบบเพื่อให้ทุกคนในองค์กรสามารถเข้าถึง เข้าใจ และคิดเชื่อมโยงกันแบบองค์รวม (holistic thinking) รวมทั้งเกิดการแบ่งปันความรู้ (knowledge sharing) อันจะส่งผลให้องค์กรมีความสามารถในการแข่งขันสูงขึ้น
กระบวนการจัดการความรู้ที่ได้จากประสบการณ์ ทักษะในการทำงาน และความสามารถในการคิดเชิงวิเคราะห์ของแต่ละบุคคล เป็นความรู้แบบรู้แจ้งเป็นนามธรรม (tacit knowledge) ต้องอาศัยการถ่ายทอดโดยปฏิสัมพันธ์ระหว่างบุคคล เป็นหลัก
กระบวนการจัดการความรู้ประเภทนี้จะเน้นที่ความสามารถเฉพาะในตัวบุคคล เรียกว่า personalization process ในขณะที่ความรู้ที่สามารถถ่ายทอดโดยผ่านวิธีต่างๆ เช่น บันทึกเป็นลายลักษณ์อักษร ศึกษาจากคู่มือและสื่อสารสนเทศต่างๆ เป็นความรู้แบบรูปธรรมที่ชัดแจ้ง (explicit knowledge) จะใช้กระบวนการจัดการความรู้ที่เน้นการสร้างและจัดเก็บข้อมูลเป็นหลัก เรียกว่า codification process
กระบวนการจัดการความรู้ที่เน้นความสามารถเฉพาะตัว (personalization) จะให้ความสำคัญกับการพัฒนาและถ่ายโอนความรู้ผ่านทางการทำงานเป็นทีม มีการระดมสมองและแลกเปลี่ยนความรู้ระหว่างบุคลากรที่มีความเชี่ยวชาญเฉพาะด้าน การพัฒนาระบบเครือข่ายเพื่อให้สามารถ เข้าถึงผู้เชี่ยวชาญเหล่านี้จึงมีความสำคัญมาก บุคลากรในองค์กรจะได้รับการสอนงานแบบใกล้ชิดและจะถูกโยกย้ายไปทำงานในที่ต่างๆ เพื่อให้เรียนรู้ระบบงาน หรือร่วมแก้ปัญหากับผู้เชี่ยวชาญ ทำให้เกิดการเรียนรู้ร่วมกัน อันนำไปสู่การสร้างความรู้ใหม่ ที่แต่ละคนสามารถนำไปใช้ปฏิบัติงานได้
ถ้าองค์กรเลือกใช้กระบวนการจัดการความรู้ที่เน้นการสร้างและจัดเก็บข้อมูล (codification) จะต้องลงทุนในระบบสารสนเทศที่สามารถประมวลผล วิเคราะห์ และจัดเก็บเป็นคลังความรู้อย่างเป็นระบบ ฐานข้อมูลจะมาจากหลายแหล่ง เช่น งานวิจัยตลาด ข้อมูลทุติยภูมิ รายงานการศึกษา ทั้งที่เป็นเอกสารและในรูปข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ ระบบที่จัดทำต้องเอื้ออำนวยให้ค้นหาข้อมูลได้ง่าย และช่วยให้พนักงานสามารถบันทึกสิ่งที่รู้เข้าระบบ เพื่อใช้อ้างอิงหรือให้ผู้อื่นนำข้อมูลที่มีอยู่ในระบบมาใช้ประโยชน์ได้อย่างรวดเร็ว
องค์กรที่ผลิตสินค้าหรือให้บริการแบบมาตรฐานทั่วไป (standardization) ผลิตภัณฑ์ไม่เน้นความทันสมัยมาก กระบวนการจัดการความรู้แบบอาศัยระบบข้อมูล (codification) จะช่วยในเรื่องประสิทธิภาพและลดค่าใช้จ่ายในการผลิต เนื่องจากข้อมูลในระบบฐานข้อมูลสามารถนำมา
ใช้ได้ตลอดเวลา (economics of reuse) แต่ถ้าเป็นการผลิตสินค้าที่ต้องมีความทันสมัย เน้นการทำวิจัยที่อาศัยผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้าน กระบวนการจัดการความรู้ที่เน้นความสามารถเฉพาะตัว (personalization) จะมีความเหมาะสมมากกว่าสำหรับการพัฒนาผลิตภัณฑ์ให้มีความแตกต่างและสามารถตอบสนองความต้องการเฉพาะ (customization) ของลูกค้าได้เป็นอย่างดี
ความท้าทายในเรื่องการบริหารและการจัดการความรู้เป็นเรื่องสำคัญของทุกองค์กร ไม่ว่าองค์กรจะเลือกกระบวนการจัดการความรู้แบบใดก็ตาม "คน" ถือว่าเป็นองค์ประกอบที่สำคัญที่สุดเพราะเป็นแหล่งความรู้และเป็นผู้นำความรู้ไปใช้ให้เกิดประโยชน์ ในขณะที่ "เทคโนโลยีสารสนเทศ" เป็นเครื่องมือเพื่อให้คนสามารถค้นหา จัดเก็บ แลกเปลี่ยน รวมทั้งนำความรู้ไปใช้ได้ง่ายและรวดเร็วขึ้น
แนวคิดที่มุ่งพัฒนาบุคลากรให้รู้มากและมีทักษะแต่เพียงอย่างเดียวจึงไม่เพียงพอ ยังต้องมีวิธีโน้มน้าวหรือกระตุ้นให้แบ่งปันความรู้ (knowledge sharing) ระหว่างกัน ทั้งนี้คนและเทคโนโลยีจะต้องเชื่อมโยงและบูรณาการกันอย่างสมดุล การจัดการความรู้จึงจะมีประสิทธิภาพสูงสุดและพัฒนาไปสู่การเป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้ที่แท้จริงในที่สุด
คอลัมน์ HR CORNER
โดย ดร.ณัฐวุฒิ พงศ์สิริ
อีเมลนี้จะถูกป้องกันจากสแปมบอท แต่คุณต้องเปิดการใช้งานจาวาสคริปเพื่ออ่านมันได้
บริษัท Chevron Thailand Exploration and Production |
